«Εντερλέζι»

photo by «Time of the Gypsies» (directed by Emir Kusturica)

Βγαλμένο από την μακραίωνη παράδοση των Ρομά, το Εντερλέζι σηματοδοτεί την επιστροφή της Άνοιξης και αποτελεί τη σημαντικότερη γιορτή στην τσιγγάνικη κουλτούρα. Μια γιορτή που «φωταγωγεί» απ’ άκρη σ’ άκρη όλα τα Βαλκάνια κάθε χρόνο στις 23 Απριλίου ή πιο σωστά στις 6 Μαΐου (σύμφωνα με το παλαιό ημερολόγιο)

Το έθιμο γεννήθηκε μέσα από το έντονα νομαδικό παρελθόν των τσιγγάνων, οι οποίοι κατά τη διάρκεια του χειμώνα ακινητοποιούσαν τα καραβάνια τους, καθώς λόγω του καιρού δεν μπορούσαν να ταξιδέψουν. Ο ερχομός της άνοιξης σήμαινε το τέλος της αναμονής και την επιστροφή στα μονοπάτια του ταξιδιού.

Τέτοια μέρα, οι Ρομά στολίζουν τα σπίτια τους με λουλούδια και ανθισμένα κλαδιά, ενώ συνηθίζουν να μαζεύονται σε ποτάμια, όπου πετούν επίσης λουλούδια στο νερό και συχνά βουτούν σε αυτό. Η γιορτή τους έχει επίσης πολύ μουσική, ποτό και φαγητό.

Το Εντερλέζι γιορτάζεται με ιδιαίτερη χαρά και συμμετοχή στα εδάφη της πρώην Γιουγκοσλαβίας και συνοδεύεται κατά τόπους από μια σειρά διαφορετικών ή και παρόμοιων συνηθειών και εθίμων. Στις μέρες μας, οι εορτασμοί έχουν επεκταθεί και σε άλλα μέρη όπου κατοικούν Ρομά, ενώ μια παρόμοια γιορτή εντοπίζεται και στην Ινδία, το μέρος απ’ όπου θεωρείται πως κατάγονται.

Η παράδοση των Ρομά δεν έχει κάποια δική της χαρακτηριστική θρησκεία, ωστόσο τα μέλη της κοινότητας συνηθίζουν να ασπάζονται και μάλιστα να τηρούν τα έθιμα της θρησκείας του τόπου στον οποίο κατοικούν.

Έτσι, οι Ρομά των Βαλκανίων είναι συνήθως ορθόδοξοι, της Δυτικής Ευρώπης καθολικοί, ενώ της Τουρκίας μουσουλμάνοι.

Η σχέση τους με τον χριστιανισμό στα Βαλκάνια είχε ως αποτέλεσμα να συνδεθεί σταδιακά το Εντερλέζι με τη γιορτή του Αγ. Γεωργίου και για το λόγο αυτό να γιορτάζεται και από τους υπόλοιπους πληθυσμούς των Βαλκανίων, ειδικά στη Σερβία και τη Βουλγαρία, ως «Đurđevdan» (Τζούρτζεβνταν / του Αϊ Γιώργη)

Το όνομα της γιορτής προέρχεται από την αντίστοιχη τουρκική γιορτή για την Άνοιξη (Hıdırellez) και η σύνδεση των δύο πιθανότατα ανάγεται στην εποχή που τα βαλκανικά εδάφη αποτελούσαν κομμάτι της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Εκτός από το έθιμο, υπάρχει και το ομώνυμο παραδοσιακό τραγούδι. Και τα δύο έγιναν ευρέως γνωστά μέσα από την ταινία «Ο Καιρός των τσιγγάνων» (1988) του Εμίρ Κουστουρίτσα, στην οποία ακούγεται η διασκευή του «Εντερλέζι» από τον Γκόραν Μπρέγκοβιτς.

Ακούγονται επίσης και τα Ρομανί, η γλώσσα δηλαδή των τσιγγάνων, η οποία χωρίζεται σε πολλές διαλέκτους, καθώς ενσωματώνει στοιχεία του τόπου που κατοικούν με αποτέλεσμα να συμπεριλαμβάνει λέξεις με ρίζες από τα Περσικά και τα Βυζαντινά ως τα Σλάβικα και τα Ελληνικά.

H ταινία ακροβατεί ανάμεσα στην μαγεία και τον ρεαλισμό, παρουσιάζοντας πολύπλευρα την κουλτούρα των Ρομά μέσα από τις χαρές και τα προβλήματα, λειτουργώντας παράλληλα ως ύμνος στην «χαμένη» τους νιότη. Θεωρείται ως μία από τις σημαντικότερες του διεθνώς αναγνωρισμένου Σερβο/Βόσνιου σκηνοθέτη Εμίρ Κουστουρίτσα, χαρίζοντάς του το Βραβείο Σκηνοθεσίας στο Φεστιβάλ των Καννών το 1989.

Κάντε το πρώτο σχόλιο

Υποβολή απάντησης

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται.


*